XALBENDÎ di nivîsîna kurdî de

JI: Kovara Kanîzar, hejmar 5

__________________________________

Wek pdf vekin û bixwînin.

Mehmet Özer

 Ozer

Me di vê nivîsê de mijara bikaranîna xalbendiyê ya di zaravayê kurmancî de esas girtiye.

Berî ravekirina taybetmendiyên her xalbendikekê, me di sê zaravayên kurdî (kurmancî, kirmancî*[1] û soranî), sê zimanên cînar (tirkî, farisî û erebî) û zimanekî sereke yê ku di Cîhanê de herî zêde tê bikaranîn, îngilizî de navê wan nivîsiye.

Wek tê zanîn bikaranîna nîşaneyên xalbendiyê; bi piranî û bi awayekî berbelav, di zimanên bi tîpên latinî têne nivîsandin de xuya dibe. Ji ber vê sedemê, hinek nişane, sembol û karakter di zarava û zimanên bi tîpên aramî têne nivîsandin de peyda nebûn. Ew ên peydanebûyî jixwe di wan zimanan de bi awayekî berbelav nayên bikaranîn.

Bi nirxandin, rexne, pêşniyar û şîroveya xwe di amadekirina vê nivîsê de keda heval û hogirên li dewerên cuda de dijîn jî heye. Bi taybetî peydakirina berdêla peyvên di zarava û zimanên cuda de…

Ew kes û saziyên ku berî me di heman mijarê de kedeke bêhempa dane û her yek wekî kulîlkeke baxçê zimanê kurdî; pirtûk, kovar û meqaleyên em gihîştinê û me jê sûd girtine jî di rupelên dawî de amadene.

Wek her karî di vê nivîsê de jî lewazî, kêmasî û çewtîyên ku em tênegihîştine jî hene niha.

Em hêvîdarin ku bi nirxandin, rexne, pêşniyar û şîroveya we xwendevanên hêja, em ê nexşandina zimanê xwe bigihînine qonaxeke geştir.

Read More »

PIR: Hînkera alfabeya kurdî-erebî

Husein Muhammed

kurdi3

Zimanê kurdî xwedî du alfabeyên standard yên di rewacê de ye: kurdî-latînî û kurdî erebî[1].

Ji bilî van herdu alfabeyan, demeke dirêj herwiha bi alfabeya kurdî-krîlî jî (wek alfabeya zimanê rûsî) hatiye nivîsîn lê niha ev alfabe ji rewacê ketiye.

Alfabeya kurdî-latînî li hemû welatên kurdîaxiv li kar e. Li Bakurê Kurdistanê û Rojavaya Kurdistanê ew tekane alfabe ye ku kurd pê dinivîsin. Li welatên Sovyeta berê jî êdî bo nivîsîna kurdî tenê ew alfabe li kar e. Li Başûrê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê herdu alfabeyên kurdî-erebî û kurdî-latînî li kar in lê li van herdu beşên Kurdistanê alfabeya kurdî-erebî serdest e. Li Başûrê Kurdistanê kitêb û rojnameyên kurmancî (behdînî) jî bi piranî bi alfabeya kurdî-erebî tên nivîsîn lê malper bi piranî bi alfabeya kurdî-latînî ne. Li Rojhilata Kurdistanê û li Xorasanê kurmancî bi alfabeya kurdî-latînî tên nivîsîn, soranî teqrîben bi temamî bi alfabeya kurdî-erebî û kurdiya başûrî (ku mixabin kêm tê nivîsîn) carinan bi alfabeya kurdî-erebî û carinan jî bi alfabeya kurdî-latînî tê nivîsîn.

Ev rêbername alfabeya kurdî-erebî hînî xwandevanên alfabeya kurdî-latînî dike.

Veke û bixwîne: Pir

___________________________________________

[1] Hin caran navê ”alfabeya aramî” li alfabeya kurdî-erebî tê kirin lê ew tenê propaganda ye: alfabeya kurdî-erebî ji bilî 5-6 herfan bi temamî wek ya erebî ye lê pir ji alfabeya aramî cuda ye: https://en.wikipedia.org/wiki/Aramaic_alphabet