Dema delala min çû

Leino

 

EINO LEINO (1878 – 1926)

Helbestvanê mezin yê fînlandî Eino Leino herwiha wek şaîrê neteweyî yê welatê xwe jî tê nasîn. Li vê derê em gulbijêrkek ji bi sedan helbestên wî yên hezkirî diyarî xwendevanên zimanê kurdî dikin.

 

Ji dîwana Maaliskuun lauluja (Stranên Adarê)

DI SER DARISTANÊ RE ROJ HILHAT

 

Di ser daristanê re roj hilhat

dema zerî li nav mêrgê digerrî,

û gulên êvarê xwe veşartî

dîsan rûyê xwe yên girtî vekirin.

 

Û zeriya wisa delal

li nav mêrgê hêdîka meşî

û gulan devê xwe birin ber guhê hev

dema dangên kirasê wê ji gulavê şil bûn.

 

DEMA DELALA MIN ÇÛ

 

Tiştek te neda min, canê,

wek bîranîn, delala min,

ji bilî şûnpiyên te li beravê –

pêlan ew jî ji min standin.

 

 

BAHOZAN BIRÎ, BAYAN ÎNAYÎ

 

Ez ê reben dema hatim dinyayê,

bihedan û hêmin bû her

mîna berî bahoz dest pê bike –

haya min ji tofanê nebû.

 

Lê paşî ewr vecivîn,

esmanê min tarî kirin

û birûsk şirqîn, av rabû –

min kir û nekir xelasbûna min nebû.

 

Mîna qirşikan baroveyan birim

dûrî dinyayê kirim;

lê dawî hat li yemanê

û bayan avêtim hemêza axê.

 

 

 

RAMANÊN MEZIN

 

Di berxwedana jiyanê de

tenê ramanên mezin

dikarin mirovan hildin jor –

wa hatim fêrkirin.

 

Lê sal û deman

ez hînî hindê jî kirim

ku ramanên zêde mezin

barê giran didin milê mirov.

______________________

 

Ji dîwana Yökehrääjä (Şevrêsk), 1897

 

STRANA KEÇA JANDAR

 

Bihurme, kevirê reş yê Dojehê,

biheje, çiyayê êşan!

Bihêre kerb û kînan,

kul û keseran,

bikelîne danê

gilî û gazinan!

 

Biherrike, çemê Dojehê,

di ser pira miriyan re!

Bi xwe re bîna sinbilên xeman,

genimê derdan, cemeda dilan –

em dê bi pêxemet

dawetê têr vexwin.

 

Kêm maye

êdî dê ew dem bêt,

yeman dê rabe,

dinya dê bimîne bin pêlên janan,

mirin dê miletan vexwîne

govenda keça Dojehê.

 

Bihurme, kevirê reş yê Dojehê,

biheje, çiyayê êşan!

Bihêre kerb û kînan,

kul û keseran,

bikelîne danê

gilî û gazinan!

 

 

WEK REŞ Û SPÎ

 

Mîna pelatînkên reş û spî

li hindavî gulan bi hev re dipirrpirrin,

wa kul û kêf

giyanê min dadigirin.

 

Mîna şev û roj bi hev re

ewrên havînan diperritînin,

wa spêde û êvarên bextiyariyê

berdangên rojên min sor dikin.

 

Mîna zarokên jiyan û mirinê

li ber tavheyva payizê dilîzin,

wa payiz di şeva canê min de

gulên bihara lezgîn dixwe.

 

 

BO DOSTEK MIN

 

Belê, tenêtî, dosta xeman

û dayika diltenik ya

ramanên mezin,

nêzîkiya wê germ e.

 

Dema dil şkestî û can tarî be,

bên teng û jiyan dijwarî be,

û gula baweriyê bêbên û çilmisî be,

dema şadî vemirî be û hêvî temirî be –

 

Wey, hingê çend xweş e

bi tenê bimeşî, bi tenê li nav şevên zivistanî

û li pêş xwe çolistanekê bibînî

û dûr li nav çembera xeyalan bigerrî.

 

Wa mezin, wa aram e bêdengî

û pesna jiyanê ji bilind deng vedide:

ji nav zeviya kedê gula şadiyê hiltê

û qencî ji bin axa xeman dertê.

 

 

XUMAMÎ

 

12.

Wey, ma tê bîra te ew stran

ya me dema zaroktiyê digot,

dema şev dihat ber pencereyê –

wê stranê em şad dikirin.

 

Wê rehetî di dil de diçand

û bawerî dida xewê –

ger hê ew stran bêt bîra te,

niha bistre, wê stranê bêje, wey!

__________________________

 

Ji dîwana Sata ja yksi laulua (Sed û Yek Stran), 1898

 

SED Û YEK STRAN

 

  1. ARAMÎ

 

Çi ye ev bêna gulan li dor min?

Çi ye ev bêdengî?

Çi ye wateya vê aramiya di dilê min,

vê tenahiya mezin, seyr û nû?

 

Dibîzim, çawan kulîlk dipişkivin

û dar dipeyivin li nav daristanê.

Bawer dikim, niha digihim xeyal

û hêvî û xebatên dûr.

 

Her tişt wa bêdeng e li dor min,

her tişt wa xweş û geş.

Gulên mezin vedibin di dilê min de

û bênek kûr ya rehetiyê didin.

 

 

  1. STRANA SPÊDEYÊ

 

Deng vede, strana min,

bilind vede!

Spêde dertê,

pêl li beravê dide.

 

Binive, dilê min,

xewek bedew binive!

Bibîne, çawan pê dihese

hemû xelk û alem

 

Bifirre, evîna min,

di ser çiyayan re, bifirre!

Çiya jî nabin asteng

li ber evîna ciwanan.

 

 

12.

Bide ez veşêrim danga te

serê xwe yê giran, yê nesax,

bihêle biavêjim danga te

vî dilê xwe yê bidax.

 

Erd wa xirrîxalî ye,

tenê tu tijî yî mîna şevê

ya li esmanê wê stêr diçirisin,

ya li ber sîberên wê dil lê didin.

 

Ax, şeva min ya nerm û narîn,

şeva min ya gewer û gewr,

bigire koşa xwe vî zarokê westiyayî!

Min pirr germ û gurr e.

 

 

20.

Bextê min kulîlkan dide wek darsêvan

li şevên biharê yên ron,

dema gupikên kajan dadiçemin

û zarok di xewn û xeyalan in.

 

 

66.

Ji min wa bû

qey em li ser avê bimeşin

û tav germ bike pêlan

û sînga zinarên beravan.

 

Wa bû qey em daketibin

bin wê tehta bedew

û me hilkolandibe jê axa spî

û raguhestibe serê girikî.

 

Û ma ne roj ava bû

pişt giravan, devê tengavan,

û hat êvar û daket şev

nav geliyan, ser daran?

Bû govend û dîlana şevê,

mijê bi pêlên deryayê lîst,

li ber xewê cokên geliyan

avjenkî û melevanî kirin.

 

Ji çeqekî xwe avêt yek dî,

ji gulekê hilket yek dî,

dest di hev de em rawestî bûn

û me lê dinerî ka ew çawan verevî.

 

Ax, çend kurt e şeva havînê!

Aniha dê roj ji nav pêlan hilbêt

lê ta hingê dê ramanên min

li nav pêlên xewnan bimeşin.

 

 

72.

Heyva şermok bi rêya xwe ve dimeşe,

şeva biharê bedew û pîroz e.

Hê ji mêj ve ye dema veqetînê ye

lê hê jî me herduyan heman doz e.

 

Bakê şevê hêdîka dilorîne

pelên gulên di xewnan.

Dilê bêdeng lê dide dizane

hêviyên mezin yên havînan.

 

 

76.

Wa min li te nerî, zerî,

wek gul li xemla xwe.

Wa min li te kir guhdarî, zerî,

wek gelî li robarê xwe.

Tu gul pişkiviyî di dilê min de,

bûyî awaza dilşadiya min.

Te şiyar kir bihar li ber min,

te kir stran kaniya min.

Te bayek bir û babelîskek anî.

Lew niha dilşadiya min

wek gula bêxeml e,

sînga min niha bûye

çemê av lê qerrisî.

 

_________________________

 

Ji dîwana Ajan Aalloilta (Ji Pêlên Demê), 1899

 

LI SER GORRA Z. TOPELIUS

 

Xweş binive

li geliyê guldar,

xweş binive

di danga dayika dildar.

Gelek xweş e nivistin

bo yê kar nekirî nehiştin.

Aramî ye para

têkoşer xebatkara.

 

Mirin dimeşe,

gul diwere, dar diweşe.

Yê qehreman

dikeve dilê niştiman.

Xweş binive,

te strî li rêya me nehişt,

xweş binive

di gorra herdem-bihişt.

 

__________________

 

Ji dîwana Hiihtäjän virsiä (Awazên yê Kaşvan), 1900

 

STRANA BEXTIYARIYÊ

 

Kî bextiyar be, bila bextiyariya xwe veşêre,

kê gencîne û xezîne hebin, bila wan biniximîne,

û bila bi tenê bextiyar be ji bextiyariya xwe

û zengîn ji gencîneyên xwe.

 

Bextiyarî xwe li ber awirên xelkê nagire.

Yê bextiyar be, bila biçe çolê

û bêdeng bijî, belê, bêdeng li çolê

û bila bêdeng bextiyar be ji bextiyariya xwe.

 

_________________________________

 

Ji dîwana Pyhä Kevät (Bihara Pîroz), 1901

 

STRANA AGIRÎ

Yê agir be, bila agirî biperêse.

Yê ji axê be, bila bibe ax.

Lê yê bixwaze bigihe ber perrên esmanan,

ev e jê re awaza yê sazvan:

 

Gelo em çi ne? Tenê xwelî, toz?

Ne tam: Raman ji axê çêdibe.

Qedera te ye carekê bibî xwelî

lê ta hingê agirek geş be.

 

Çi ye agir? Madde ye. Çi wî geş dike?

Yezdan, giyan, viyana ebedî.

Jî kurt e lew geş hilbibin.

Ax dimîne lê giyan digihe esmanan.

 

wergerandin ji fînlandî: Husein Muhammed

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s